Het contract van onbepaalde duur doet de moderne werkmens niet langer watertanden. Freelancen, dat is de toekomst! Steeds meer Belgen zetten baas en bedrijfswagen aan de kant en wagen hun kans als freelancer. “Voor jezelf werken is geen bandwerk, dat maakt het net zo leuk.”

Tekst: Gerlinde De Bruycker/foto’s grf

“Mijn grootste angst was altijd: Zal ik wel genoeg werk hebben als freelancer? Voor hetzelfde geld zit ik naast de telefoon met een grote witte zakdoek.” Delia Amoruso (31) ruilde in mei 2015 haar veilige HR-baan in voor een spannender bestaan als freelancer. In haar laatste job was ze niet langer gelukkig en dat bleek de trigger om haar twijfels te overwinnen. Vandaag werkt Delia zowel als HR-consultant, loopbaancoach en arbeidspsycholoog. “Als freelancer kies ik zelf wat ik doe en heb ik een heel afwisselend takenpakket.”

Die nieuwe mentaliteit zien ze bij ondernemersorganisatie Unizo wel vaker. “Freelancen sluit perfect aan bij de tijdsgeest van vandaag. Niet jouw baas, maar jijzelf bepaalt de richting die je uitgaat”, zegt Simon Gryspeert van Love To Be Free, het Unizo-netwerk dat freelancers verenigt en ondersteunt. Iets wat ook Stijn Van Nuffelen (39) kan beamen. Het grafische talent raakte uitgekeken op zijn job bij een krant en werkt sinds juli 2015 alleen nog voor zichzelf, als webdesigner en grafisch vormgever. “Bij de krant kon ik niet altijd 100% mijn ding doen, nu gaat dat wel. Voor jezelf werken is geen bandwerk, dat maakt het net zo leuk.”

Simon Gryspeert

THE EXTRA MILE

Stijn en Delia zijn niet de enigen die hun carrière in eigen handen hebben genomen. In Vlaanderen zijn er in 2016 zo’n 139.000 freelancers actief,: een stijging met ruim 5% ten opzichte van 2015. “Ook internationaal is dezelfde tendens aan de gang”, weet Simon Gryspeert. “Het aantal freelancers in Europa stijgt de laatste jaren explosief. In de VS zou zelfs al één derde van de arbeidsmarkt bevolkt worden door freelancers.” Mensen grijpen hun kans om het zelf anders en beter te doen en tegelijk tonen ook steeds meer bedrijven interesse in deze ‘nieuwe zelfstandigen’. “Freelancers zijn flexibel, bezitten specifieke kennis en hebben een eenvoudige kostenstructuur”, argumenteert Gryspeert. “Ze staan ook bekend om hun ‘ondernemersmentaliteit’: omdat ze zelf verantwoordelijk zijn voor het eindresultaat, zullen ze sneller the extra mile lopen.”

Delia Amoruso

VRIJHEID, BLIJHEID

Vraag elke werknemer waarom hij een freelancer het meest benijdt en hij zal zeggen: de vrijheid. Freelancers ontworstelen zich aan de klassieke werkweek van 38 uur, aan de vriendjespolitiek op de werkvloer en de ellenlange vergaderingen. Ze volgen een tijdschema dat bij hun eigen leven past. “Is het mooi weer? Dan stop ik wat vroeger. Op andere dagen ben ik tot 23u aan het werk”, vertelt Stijn. “Ik kan nu ook vakantie nemen zonder toestemming te vragen: heerlijk! Die vrije keuze is voor mij een van de grote voordelen van het freelancersbestaan.”

Delia knikt instemmend, maar wil tegelijk een nuance aanbrengen. “Het gaat mij niet zozeer om de vrijheid, maar wel om de illusie van vrijheid. Ik kan tenminste zeggen dat ik morgen een snipperdag neem of de komende maand wat minder wil werken, ook al doe ik dat in de praktijk nooit. (lacht) Ik werk veel meer dan vroeger, maar ik voel me veel vrijer. Fascinerend toch, hoe mijn hersenen rust vinden in die illusie van vrijheid.”

Stijn Van Nuffelen

ALS EEN SPEER

En hoe zit het met de financiën? Delia’s angst voor de grote witte zakdoek bleek alvast onterecht. “In mijn eerste maand boekte ik meteen mijn grootste omzet”, lacht ze. “Ik heb toen wéken aan een stuk elke dag gewerkt, een zotte periode was dat. Sinds mijn eerste dag als freelancer heb ik nog geen dag zonder opdrachten gezeten. Zonder het te beseffen had ik in mijn vorige jobs een heel goed netwerk opgebouwd. En ja, ik verdien nu beter mijn brood dan in loondienst.”

Ook Stijn schoot als een speer uit de startblokken. “Mijn eerste kwartaal was erg goed: de opdrachten stroomden binnen. In het tweede kwartaal heb ik mijn eigen projecten opgezet en bleven de externe aanvragen voor websites binnenkomen.” Maar freelancen staat niet altijd gelijk aan een pot met goud, waarschuwt Stijn in één adem. “Elke vakantiedag die ik neem, is onbetaald, en als ik geen projecten heb, verdien ik ook niets. Ik heb het al eens twee maanden erg rustig gehad, toen enkele grote projecten on hold werden gezet. Daarmee moet je kunnen omgaan.”

DE HAMVRAAG

Freelancen is inderdaad niet uitsluitend rozengeur en maneschijn. Freelancers kloppen dikwijls veel meer uren dan mensen in loondienst. Weekends en weekdagen vloeien makkelijker in elkaar over. Elke maand opnieuw staat de teller op nul en moeten ze behoorlijk wat euro’s zien bijeen te harken. Of zoals Delia het droogjes verwoordt: “Tijdens mijn zwangerschapsverlof begon ik alweer te werken.”

Een ander nadeel is dat er veel eenzaamheid schuilgaat achter het freelancestatuut. Freelancers hebben geen vakbond, bedrijfstop of collega’s om op terug te vallen. Dé vraag die elke thuiswerker krijgt, is dan ook: ‘Mis je de collega’s niet?’ Ook Stijn ontsnapt daar niet aan. “Maar ik heb geen tijd om de collega’s te missen”, knipoogt hij. “Ik ga soms lunchen met andere mensen, maar ik ben een heel gelukkige thuiswerker.” Bij Love To Be Free merken ze op dat veel freelancers de krachten bundelen om het gebrek aan collega’s op te vangen. “Slechts één op de drie freelancers geeft aan nooit samen te werken met andere freelancers”, klinkt het.

Michel Piedfort

DE TOEKOMST

Zowat alle cijfers bewijzen het: freelancen is de toekomst. In Nederland zijn er zelfs al meer freelancers dan interimkrachten aan de slag. “Er is nog werk aan de regelgeving – denk maar aan schijnzelfstandigheid of onredelijke contractvoorwaarden – maar als principe zal freelancen alleen maar aan belang winnen”, voorspelt Simon Gryspeert van Unizo. Ook bij Freelancenetwork.be, dat freelancers en bedrijven met elkaar in contact brengt, klinkt er optimisme door. “Dit jaar kregen we al 30% meer opdrachten voor freelancers binnen ten opzichte van het jaar voordien”, zegt oprichter Michel Piedfort. “De tijdsgeest verandert, je eigen business opzetten is hip. Mensen horen succesverhalen van andere freelancers en worden zelf enthousiast om te starten.”

Delia heeft al gemerkt dat er veel interesse is voor haar carrièreswitch. “Heel veel collega’s van vroeger willen opeens met mij gaan lunchen. (lacht) In mijn praktijk van loopbaanbegeleiding zie ik ook dat het bij veel mensen kriebelt om hun eigen ding te doen. Maar ze worden tegengehouden door hun gouden kooi, hun sociaal vangnet en hun bedrijfswagen. Zonde, want freelancen is eigenlijk een vrij berekend risico. Ik ben alleen maar zelfstandige geworden, het is niet zo dat ik opeens een fabriek uit de grond heb gestampt. Opstarten kan snel en eenvoudig.”

Ook Stijn heeft geen spijt dat hij de sprong heeft gewaagd. “Integendeel, ik had het al drie jaar eerder moeten doen. Het is echt de max om je eigen baas te zijn”, lacht hij. “Als het freelancen toch niet zou lukken, kan ik nog altijd terug voor een bedrijf gaan werken. Dat is geen drama. Maar als je het niet hebt geprobeerd, zal je het nooit weten.”

Info: www.lovetobefree.be, www.freelancenetwork.be, www.stijn-at-mac.com

Freelancen, wat is dat eigenlijk?

Freelancers: voor de wetgever bestaan ze zelfs niet, maar ze zijn van goudwaarde in onze economie. Je vindt ze in alle takken van de arbeidsmarkt, waar ze actief zijn als consultant, graficus, journalist, vertaler, copywriter, fotograaf, IT-specialist, telemarketeer, secretaresse, en ga zo maar door. De term ‘freelancer’ is pas de laatste jaren komen opzetten. Vroeger werkte een vertaler of copywriter ook al als zelfstandige, maar kreeg hij gewoon niet de stempel van freelancer. Omdat er in België nog altijd geen apart statuut bestaat voor de freelancer, hebben ze er bij Unizo maar zelf een definitie aan gebreid. ‘Een freelancer is een ondernemer zonder personeel die hoofdzakelijk in een B2B-context diensten levert op basis van tijdelijke contracten, opdrachten of projecten.’